Alergia - słowo pochodzi od greckiego allos - inny oraz ergon - praca i oznacza "inną", patologiczną reakcję organizmu lub jego części na substancje (alergeny), które same nie są szkodliwe. Ze względu na organ, w którym objawia się reakcja alergiczna, wyróżniamy jednostki chorobowe:
Uczulenie na pyłek roślin i
zarod bniki
pleśni (tzw. grzybów niedoskonałych) stanowi 30% wszystkich odmian alergii. Alergia pyłkowa,
zwana też pyłkowicą, nie jest związana z wiekiem człowieka - chorują zarówno niemowlęta, jak i
osoby w podeszłym wieku.
Natomiast mężczyźni są dwukrotnie częściej niż kobiety dotknięci tą chorobą.
Rodzice powinni pamiętać, że alergia jest chorobą dziedziczną (atapia
to dziedziczna skłonność do reakcji alergicznych). Prowadzone ostatnio na szeroką skalę badania nad alergia wykazały, że jeżeli
rodzice dziecka cierpią na tę samą odmianę alergii, można przyjąć,
żez80% prawdopodobieństwem ich dziecko dotknie ta sama dolegliwość. Przy różnych
odmianach alergii rodziców, odsetek ten kształtuje się między 40 a 60%, a w
przypadku choroby jednego z rodziców - 20 do 40%. Pozostały odsetek
przypadłości alergicznych związany jest z czynnikami środowiskowymi.
Należą do nich:
Ozon - działa drażniąco na błonę śluzową dróg
oddechowych i spojówek gałek ocznych. Do powstawania ozonu przyczyniają się:
na skalę środowiskową spaliny samochodowe, emisje przemysłowe, a w
pomieszczeniach zamkniętych kserokopiarki oraz drukarki laserowe.
Formaldechyd - uszkadza aparat rzęskowy komórek nabłonka,
którego zadaniem jest oczyszczanie dróg oddechowych m.in. z pyłku,
bakterii i wirusów. Uwalnia się z artykułów chemicznych (farby, lakiery,
kleje, syntetyczne dywany i wykładziny. także płyty wiórowe).
SO2, NO, NO2 - związki
chemiczne uwalniane podczas spalania węgla, gazu oraz paliwa silnikowego, które
w środowisku wilgotnym przechodzą w kwas siarkowy i azotowy. Ich znaczenie w rozwoju chorób alergicznych jest szczególnie duże, gdyż: oddziałują na śluzówkę dróg
oddechowych, uszkadzając ją, ponadto drażnią zakończenia nerwowe w
oskrzelach, powodując powstawanie stanów zapalnych - unosząc się w
powietrzu uszkadzają
otoczkę ziaren pyłku roślin, co uwalnia z ich wnętrza białka alergizujące.
Dym tytoniowy - zarówno u palaczy czynnych jak i biernych
powoduje zmianę budowy urzęsionego nabłonka dróg oddechowych, pozbawiając
go aparatu rzęskowego, co ma bezpośredni związek z powstawaniem chorób
alergicznych
Infekcje dróg oddechowych - są przyczyną reakcji zapalno
- alergicznych; 80% osób, które w dzieciństwie chorowały na zapalenie
oskrzeli, w późniejszym wieku chorowało na astmę oskrzelową.
Kontaltzalergenami - osoby jeszcze zdrowe, ale z predyspozycją
do alergii powinny unikać kontaktu z dużymi dawkami alergenów; np. spacerów
wśród łąk w okresie pylenia traw lub przebywania w wysokich budynkach w
okresach dużego stężenia pyłków - najwyższe stężenie występuje na
wysokości 33m. Pamiętać także należy, że po deszczu, który bardzo skutecznie oczyszcza
powietrze z pyłku, w wilgotnym powietrzu rośliny przez dłuższy czas nie otwierają pylników.
Jest to więc czas stosunkowo bezpieczny dla osób uczulonych, jednak pamiętać należy, że
często po deszczu dochodzi do redepozycji, czyli tzw. wtórnego
przewiania.
Konserwanty, środki czystości, kosmetyki - także zawierają wiele
czynników alergennych.
Reakcja alergiczna jest wywoływana przez zawarte w ziarnach pyłku proteiny
(białka) oraz glikoproteiny. Alergeny te uwalniają się albo bezpośrednio
w
drogach oddechowych, przy kontakcie z błoną śluzową, albo też uwalniane są
wcześniej, poprzez czynniki atmosferyczne. Gdy dostana się w głąb układu
oddechowego powodują wystąpienie objawów klinicznych.
Najczęściej reakcję alergiczną wywołują:
pyłki traw - ponad 77%
żyto - ponad 70%
bylica - 40%
brzoza - 28%
babka - 25%
leszczyna - 21%
olsza - ponad 20%.
Rzadziej reakcje alergiczne wywołuje pyłek dębu, buku, sosny, wierzby i
topoli.
Bardzo ważny w reakcji alergicznej jest stopień wrażliwości indywidualnej.
Na stronie głównej informatora znajduje się tabela
stężeń pyłków i zarodników . Jako wysokie czyli 50 ziaren / 500 zarodnikóww1m3 /dobę przyjęto stężenie, przy którym u
50% badanych wystąpiła reakcja kliniczna.
Jednak zdarzały się wypadki, gdy
reakcja kliniczna wystąpiła już przy6 jed. dla leszczyny, 10 jed.dla traw, 12 dla bylicy, 20 jed. dla żyta. Natomiast dla olchy jest to wartość 50
jed., a dla brzozy 100jed.
Alergia jest
chorobą społeczną. Cierpi na nią 20% Polaków, a w krajach Europy zachodniej
30-40% populacji. Badania naukowe dowiodły, że spaliny samochodowe są główną
przyczyną powstawania alergii. Ponieważ właśnie w naszym
kraju zanotowano w ostatnich latach największy przyrost liczby samochodów,
możemy się spodziewać, że liczba osób alergicznych zdecydowanie wzrośnie.
Należy
pamiętać, że nie leczona alergia pyłkowa przeciętnie po 8 latach przeradza
się w astmę oskrzelową.
Objawy chorobowe pyłkowicy: kichanie, wodnisty wyciek z nosa, częsty tzw."salut alergiczny"
czyli pocieranie nosa dłonią
ku górze, uczucie blokady nosa, mowa nosowa, oddychanie przez usta, upośledzenie
słuchu, głośne połykanie, nocne zgrzytanie zębami, upośledzenie węchu, ból
gardła, łzawienie, światłowstręt, obrzęk spojówek i powiek, uszkodzenia
rogówek, sucha skóra, pokrzywka, zaostrzenie zmian skórnych, chrząkanie,
kaszel, chrypka, świszczący oddech, duszność, beczkowaty kształt klatki
piersiowej u astmatyków.
Także częstym, towarzyszącym objawem jest alergia pokarmowa,
spowodowana krzyżowymi reakcjami alergicznymi pomiędzy pyłkiem rośliny, a
niektórymi rodzajami pokarmów. Dochodzi do nich, gdy w tym samym
czasie z różnych
źródeł, w organizmie pojawi to samo białko alergizujące. Np.
profilina występująca w pyłku i owocach wielu roślin, a także w lateksie (używanym do wyrobów gumowych oraz gumy do żucia), może spowodować
reakcje uczuleniowe krzyżowe w miejscach zetknięcia np. gumowych rękawiczek
z ciałem po spożyciu bananów, kiwi, awokado. Szczególnie do reakcji krzyżowych dochodzi pomiędzy:
|
pyłek olszy, brzozy, leszczyny |
< > |
orzechy, jabłka*, brzoskwinie, ananasy, marchew |
|
pyłek traw i żyta |
< > |
jabłka, marchew, ziemniaki, pomidor, mąka żytnia |
|
pyłek bylicy, babki |
< > |
seler, arbuz, pietruszka, zioła, przyprawy i leki ziołowe |
| *
szczególnie odmiany Golden Delicious, Granny Smith i Jona Gold. Należy pamiętać, że reakcje krzyżowe wywoływane są jedynie przez pokarmy surowe. Pokarmem, którego unikać powinny osoby alergiczne jest miód, w którym zawsze znajdują się pyłki oraz zarodniki grzybów -w10g miodu wielokwiatowego może się znaleźć ponad 50 tys. ziaren. Istnieją także pokarmy, które nasilają objawy już istniejącej alergii. Należą do nich: czekolada, sery żółte, pleśniowe, kiszona kapusta i ogórki, musztarda, wędzone ryby, wędzone wędliny, truskawki, maliny, pomidory, cytrusy, ostre przyprawy, orzechy, suszone i marynowane owoce i warzywa, drożdże, a także alkohole. Osoby alergiczne, lubiące pracę w ogrodzie, a więc wśród roślin, nie muszą z niej rezygnować. ale pod warunkiem przestrzegania kilku zasad:
|