pyłek brzozy

Pyłek to męskie komórki, niezbędne do wytwarzania nasion roślin.  Ze względu na sposób przenoszenia pyłku wyróżnia się rośliny wiatropylne oraz zapylane przez owady. 

Rośliny zapylane przez owady wytwarzają   nektar oraz kwiaty, przyciągające owady. Pyłek przyczepia się do nóg owadów i wędruje wraz z nimi z kwiatu na kwiat. Dlatego też  pyłek tych roślin jest ciężki i wytwarzany w stosunkowo niewielkiej ilości.  Zagrożenie kliniczne pyłku roślin zapylanych przez owady jest znikome i jedynie bezpośredni kontakt z kwiatem może powodować alergię, np. u osób pracujących w kwiaciarniach.  

Rośliny wiatropylne wytwarzają kwiatostany w formie wiechy lub długich kotków, uwalniających olbrzymią ilość lekkiego pyłku. W okresie pylenia niektórych roślin, szczególnie w suche, słoneczne dni, liczba ziaren pyłku w 1m3 może wynieść kilkanaście mln. Stwarza to niebezpieczeństwo dla osób alergicznych. W okresie od końca zimy do jesieni przez cały czas w powietrzu unoszą się pyłki roślin wiatropylnych. Jako pierwsze (do połowy maja) pylą drzewa. Okres letni to czas pylenia traw, a późnym latem i jesienią pylą chwasty.

Ziarna pyłku przyjmują zróżnicowaną formę. Pyłek roślin wiatropylnych ma kształt zbliżony do kulistego, o średnicy od 15 - pokrzywa ( trawy 30) do 60 (żyto) µm. Najczęściej spotykana barwą jest żółć, bywają też ziarna pomarańczowe, zielonkawe, białe oraz czarne(mak).  Zewnętrzna, twarda otoczka posiada dużą liczbę otworów. Pod nią  znajduje się warstwa bogata w celulozę, a wnętrze ziarna stanowi protoplazma, zawierająca materiał genetyczny. Za pomocą mikroskopu można identyfikować pyłek drzew i chwastów, natomiast nie jest możliwe rozróżnianie gatunku traw. 
Drzewa liściaste, kwitnące wiosną, stosunkowo krótko lecz obficie, wytwarzają alergeny. Do grupy o bardzo dużym i dużym zagrożeniu klinicznym należą brzoza, olcha i leszczyna.  

Pyłek drzew iglastych rzadko jest przyczyną pyłowicy, chociaż niektóre z nich np.sosna wytwarzają ogromne ilości pyłku.

Chwasty są rzadko spotykane w Europie. U nas występuje  bylica i stwarza bardzo duże  zagrożenie kliniczne.

Najpowszechniejszym alergenem na całym świecie są pyłki traw takich jak   tymotka, rajgras, wiechlina, kupówka, miłek wiosenny. Pomiędzy tymi gatunkami obserwuje się wiele reakcji krzyżowych. Ilość pyłku traw unoszącego się w powietrzu jest ściśle uzależniona od pogody: w dni chłodne i deszczowe jest go znacznie mniej, niż w dni suche i gorące. Duże znaczenie odgrywa także siła wiatru i jego kierunek. Bardzo zróżnicowane jest natężenia opadu pyłku w ciągu doby. Rośliny pylą przed południem. Wtedy też stężenie pyłku w bezpośredniej okolicy roślin jest największe. W ciągu dnia pyłek unosi się wysoko wraz z rozgrzanym powietrzem i natężenie maleje. Pod wieczór pyłek opada w miejscach nie związanych z bezpośrednią bliskością roślin. Za naturalną granicę rozprzestrzeniania się pyłku uznaje się odległość od 50 do 100 km, lecz praktycznie w odległości do 10 km może wystąpić duże stężenie pyłku.  Często zdarza się, że stężenie pyłku kumuluje się na niewielkim obszarze, w miejscach gdzie nie występują dane rośliny np. w dużych miastach.  
Wdychane ziarna pyłku zatrzymywane są w górnych drogach oddechowych i jako duże cząstki raczej nie docierają do oskrzeli. Ujawnienie objawów astmy u chorych w okresie pylenia roślin związane jest z tzw. pyłkiem zmienionym. Czynniki atmosferyczne, takie jak deszcz czy krople rosy uwalniają cząstki alergenu, a te, jako bardzo małe krążą w powietrzu, są wziewane i docierają do oskrzeli.  
Dominującym objawem alergii na pyłek roślin jest nieżyt spojówek i nosa.   

 



pyłek bylicy


pyłek leszczyny


pyłek pokrzywy


pyłek sosny


pyłek topoli


pyłek trawy


pyłek wierzby

pyłek klonu

pyłek krwawnika

pyłek widłaka

hederahelix